Girişimcilik Kavramı

Girişimcilik, ülkelerin gelişme ve kalkınmasındaki itici güç olmasından dolayı insanlık tarihinde göçebe yaşamdan yerleşik tarım toplumuna, tarım toplumundan sanayi toplumuna, sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçişlerde hep önemli bir kavram olmuştur (Top, 2006:3). Girişimcilik bireysel ve toplumsal anlamda, ekonomik, sosyal, psikolojik ve teknolojik değişim ve gelişimin doğal bir dinamizmi olduğu için ve dolayısıyla refah yarattığı için pek çok araştırmacının ilgi odağı olmuştur (Güney, 2004:45).

Girişimcilik kavramının tarihsel kökenini incelendiğinde kavramın Fransızca ‘’entreprendre’’ kelimesinden geldiği ve ‘’bir şey yapmak’’ anlamını taşıdığı görülmektedir. Ortaçağ’da kelime, ‘’aktif olan, iş yapan’’ anlamında kullanılmıştır. Kavram, Arapçada ise, ‘’müteşebbis’’ kökünden türetilen ‘’teşebbese’’ kelimesinden türetilmiştir. Türkçede de ‘’gir’’ kökünden türetilen ‘’gir-iş-me’’ fiiline dönüşmüştür (Güner, 2010:10).

Girişimci ve girişimcilik ile ilgili kavramların tanımlanması konusunda ortak bir fikre varılamamıştır. Bu yüzden girişimci ve girişimcilik kavramlarının tam olarak anlaşılabilmesi için mevcut kavramları incelememiz gerekmektedir (Demirel ve Tikici, 2004:50). Bu sebeple, girişimcilik kavramını tanımlamadan önce girişimci kavramı açıklanarak konunun daha iyi anlaşılması sağlanabilir.

Girişimci, köken olarak Latince’deki ‘’intare’’ kelimesinden; İngilizce’deki ‘’enter (giriş)’’ ve ‘’pre (ilk)’’ kelime kökenlerinden oluşan ‘’entrepreneur (ilk girişen, başlayan)’’ kelimesinden gelmektedir. Bilindiği üzere insan, ihtiyaçlarını karşılayabilmek için mal ve hizmet oluşturmalı, dolayısıyla üretim faaliyeti gerçekleştirmelidir. Üretim faaliyetini gerçekleştirilirken ise üretim faktörlerini bir araya getirilmelidir. Ne üretileceğine, kimlere satılacağına, gerekli işlerin kimler tarafından yapılacağına, gelir giderin yönetimine karar verilmeli ve üretim faktörleri böylece bir araya getirilmelidir. İşte bütün bunları yapan kişi girişimcidir. Bu açıklamalardan yola çıkılarak, girişimci şöyle tanımlanmıştır: ‘’Girişimci, işletmeyi kuran, üretim faktörlerini bir araya getirerek mal ve hizmet üreten, kâr elde etmeyi hedefleyen ve bunun için de riske katlanan kişidir.’’ (Demirel ve Tikici, 2004:50).

Girişimci, ekonomik teoride ilk kez, 18. Yüzyılın başlarında Fransız ekonomist Richard Cantillon tarafından; ‘’henüz belirginleşmemiş bir bedelle satmak üzere üretim girdilerini ve hizmetlerini bu günden satın alan ve üreten kişi’’ olarak tanımlanmıştır (Çelik ve Akgemci, 2007:15). 20.yüzyıla gelindiğinde girişimcilik kavramına yeni boyutlar kazandırıldığı görülmektedir. İlk olarak, 1921 yılında Frank Knight, ‘Risk, Uncertainty and Profit’ adlı eseriyle girişimcilik kavramına ‘risk’ boyutunu eklemiştir. Buna göre; girişimci, belirsizlik (uncertainty) altında risk üstlenen üretim faktörüdür (Knight, 2006:290). Ardından Schumpeter tarafından girişimciliğe yenilikçi olma boyutu eklenmiştir. Ekonomi tarihinde önemli bir yere sahip olan Joseph A. Schumpeter’e göre, girişimciler statik ve dinamik olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Dinamik girişimciler; ’’Yeni tedarik kaynakları, yeni satış piyasaları, yeni ürünler, yeni süreçler ve yeni organizasyon şekillerini uygulayarak eskiyi yeni ile ikame eden, kısaca sürekli bir yenilik (inovasyon) süreci içinde eskiyi terk edip daha etkin yeni yolları ve yöntemleri devreye sokarak (yıkıcı yaratıcılık) yaşayan kişiler’’ olarak tanımlanmış ve bu kişilerin ekonomik büyümenin en önemli aktörü olduğu belirtilmiştir (Durukan, 2004:28). Schumpeter, statik girişimcileri ise; ‘’Dinamik girişimcilerin öncülüğünde ekonomik büyümenin boyutlarını genişleten kişiler’’ olarak tanımlamıştır. Buna benzer olarak yapılacak bir sınıflandırma da yenilikçi ve takipçi girişimcilerdir. Yenilikçi girişimciler, mevcutla yetinmeden pazardaki değişimi ve gelişimi takip eden, yeni mal ve hizmet tasarlayarak yeni pazar arayışlarına giren girişimcilerken; takipçi girişimciler, yenilikçi girişimciyi taklit eden girişimciler olarak tanımlanabilir (İrmiş vd, 2010:10).

TÜSİAD girişimci kavramını, “bilinenleri en iyi yapan ve hünerlerine aklını da katan, olağan ve olağan dışı koşullarda işgücü ve sermaye kaynaklarını verimli bir biçimde kullanacak önlemleri düşünen, analiz eden, planlayan, yürürlüğe koyan, uygulayan ve sonuçlarını denetleyebilen kişi” olarak tanımlarken; TÜGİAD ise girişimci kavramını, ”fırsatlardan yararlanarak, yeni fırsatlar yaratabilmek için üretim faktörlerini örgütleme ve risk alma özelliklerine sahip olan kişi” olarak tanımlamaktadır (Başer ve Büber, 2012:137).

Girişimci tanımına sosyolojik ve psikolojik açılardan da farklı şekillerde bakılabilir. İktisatçı açısından girişimci, üretim faktörlerini bir araya getirerek mal ve hizmet üretmek, önceki değerlerinden daha fazla değer yaratmalarını sağlayan kişidir. Psikolog açısından girişimci, bir şeyi elde etmeye çalışmak için denemeler yapmak, başarılı olunduğu takdirde diğerlerinin elindeki otoriteyi alma ihtiyacında olan ve bu güdülerle güdülenen kişilerdir. Sosyolog açısından girişimci ise, toplum içinde saygı ve itibar gören, bir statüsü olan kişidir. Girişimciyi tanımlamadaki tüm bu faklılıklar, girişimcinin gerçek yaşamın, değişimin, gelişimin, işin, toplumsal ve bireysel var olmanın, toplumun geleceği, özü, ve kendisi olduğunu göstermektedir (Özkul, 2008:9).

Bütün bu girişimci tanımlarından hareketle girişimcilik, girişimcinin yaptığı iş olarak tanımlanabilir. Girişimcilik kavramı bir süreçtir. Dolayısıyla girişimcilik, bu girişimsel süreçte girişimcinin ‘’işle ilgili fırsatları tanıma, bu fırsatları değerlendirmek için uygun bir risk yönetimini gerçekleştirme ve sonuca ulaşmak için gerekli olan iletişim ve yönetim becerileriyle değer yaratma sürecidir’’ (İrmiş vd, 2010:11).

Türk Dil Kurumu’nun İktisat Terimleri Sözlüğü’nde ise girişimcilik kavramı, “Emek, sermaye ve doğayı bir araya getirerek üretim sürecinin bir üretim faktörü olarak tasarlanması, örgütlenmesi ve onun tüm riskinin üstlenilmesi ” şeklinde tanımlanmıştır. (www.tdk.gov.tr)

Bir başka tanımla girişimcilik, daha önceden, kişi veya kişiler tarafından fark edilmemiş bir fırsat yakalamaktır (Brazeal, 1999:30). Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı’na göre de girişimcilik; yenilik yaratmanın ve değişimin bir kaynağıdır. Bu kaynak da ekonomik rekabette ve verimlilikte gelişme sağlar (UNCTAD, 2004:3). Bu tanımlardan da anlaşılacağı gibi, günümüzde girişimciliğin en önemli vasfı ve ekonomik yaşama katkısı yenilik ortaya koyma gücü ve özelliğidir.

KAYNAK: Girişimcilik Kavramı